Zamrożone miliony i lata oczekiwania
Państwo potrafi zabezpieczyć majątek podejrzanego o oszustwo w zaledwie kilka dni, jednak na jego legalny zwrot poszkodowani muszą czekać latami. Pokrzywdzeni klienci upadłej giełdy kryptowalut ZondaCrypto postanowili powiedzieć temu „dość”. Wskazując na drastyczne przykłady przeszłości — takie jak sprawy Amber Gold czy Warszawskiej Grupy Inwestycyjnej, gdzie prawomocnych wyroków sądowych trzeba było oczekiwać odpowiednio przez ok. 10 i 20 lat — reprezentująca część poszkodowanych Kancelaria Prawna Skarbiec przedstawiła Ministerstwu Sprawiedliwości konkretną propozycję rewolucyjnych zmian legislacyjnych.
Problem tkwi w konstrukcji polskiego prawa karnego. Choć od 2017 roku obowiązują przepisy pozwalające na orzeczenie przepadku mienia bez wyroku skazującego (m.in. w sytuacji, gdy podejrzany zmarł, uciekł, ukrywa się lub ciężko choruje), to skonfiskowane środki trafiają bezpośrednio do Skarbu Państwa. Zwykli obywatele, którzy stracili oszczędności życia, mogą je odzyskać zasadniczo dopiero po zakończeniu całego procesu karnego lub poprzez drogę osobistych, kosztownych procesów cywilnych.
Nowy tryb sądowy dla ofiar oszustw
Występujący w imieniu kilkuset poszkodowanych radca prawny Robert Nogacki skierował do resortu sprawiedliwości oficjalny wniosek o zainicjowanie nowelizacji przepisów. Propozycja zakłada powołanie specjalnego, jednolitego trybu sądowego, który umożliwiłby sprawny i proporcjonalny podział zabezpieczonego majątku między zweryfikowane ofiary jeszcze przed zapadnięciem wyroku karnego.
Mechanizm ten miałby opierać się na kilku kluczowych filarach:
- Proporcjonalnych wypłatach dla poszkodowanych na podstawie rzetelnej weryfikacji roszczeń.
- Ochronie osób działających w dobrej wierze oraz rygorystycznym zakazie podwójnego zaspokajania roszczeń.
- Przekazywaniu ewentualnej nadwyżki środków do budżetu państwa dopiero po pełnym zaspokojeniu ofiar.
Warto zauważyć, że organy ścigania w samej sprawie Zondacrypto zabezpieczyły już pokaźny majątek szacowany na ponad 100–125 mln złotych. Pieniądze te fizycznie znajdują się w dyspozycji państwa, jednak bez zmian w ustawodawstwie pozostają dla poszkodowanych całkowicie niedostępne.
Okno legislacyjne z UE
Jako idealny moment na wdrożenie tych rozwiązań prawnicy wskazują trwający okres implementacji unijnego prawa. Do 23 listopada 2026 roku Polska ma obowiązek wdrożyć unijną dyrektywę dotyczącą odzyskiwania i konfiskaty mienia. Przepisy te wprost nakazują państwom członkowskim ochronę praw ofiar do rekompensaty oraz zachęcają do obejmowania mechanizmem konfiskaty bez wyroku także przestępstw finansowych.
Kancelaria zadeklarowała Ministerstwu Sprawiedliwości nieodpłatne przygotowanie projektu założeń nowego trybu. Jak podsumowują inicjatorzy zmiany: polskie prawo doskonale radzi sobie z pytaniem, kto zawinił, czas najwyższy, by zaczęło sprawnie odpowiadać na pytanie, kiedy oszukany obywatel odzyska swoje pieniądze.
Źródło: Ekonomia – Ekonomia w RMF24
KOMENTARZE