Stulecie na rynku i ciągłe niespodzianki
Szczepionka BCG (Bacillus Calmette-Guérin) towarzyszy ludzkości od 1921 roku. Przez dekady była kojarzona głównie z powszechną profilaktyką przeciwgruźliczą – w Polsce do dziś podaje się ją noworodkom w pierwszych dobach życia. Z czasem odkryto jej drugie oblicze: znalazła zastosowanie w immunoterapii raka pęcherza moczowego. Teraz naukowcy przypisują jej kolejną, niezwykle obiecującą właściwość. Okazuje się, że stary i tani preparat może skutecznie chronić przed demencją.
Obiecujące wyniki z laboratoriów Johns Hopkins Medicine
Opublikowane na łamach prestiżowego pisma „Science Advances” badania zespołu z Johns Hopkins University School of Medicine rzucają nowe światło na walkę z chorobami neurodegeneracyjnymi. Naukowcy przeprowadzili eksperyment na myszach, które zostały genetycznie zmodyfikowane tak, aby rozwijać objawy przypominające ludzką demencję i patologię białka tau.
Wyniki przerosły oczekiwania. U gryzoni zaszczepionych preparatem BCG zaobserwowano spektakularne zmiany:
- aż do 80% redukcji neurofibrylarnych splątków białkowych (patologii tau) w hipokampie,
- około 75% spadku przewlekłego stanu zapalnego i aktywacji komórek mikrogleju,
- znaczącą poprawę funkcji poznawczych, w tym zachowanie pamięci i objętości struktur mózgowych,
- lepszą przeżywalność i stabilizację masy ciała w porównaniu do grupy kontrolnej.
Mechanizm „wyszkolonej odporności”
Jak to możliwe, że szczepionka przeciw bakteryjnej chorobie płuc wpływa na kondycję centralnego układu nerwowego? Kluczem jest tzw. wyszkolona odporność (ang. trained immunity).
Tradycyjnie uważa się, że za odporność długoterminową odpowiadają limfocyty T i B. Jednak BCG stymuluje wrodzony układ odpornościowy – komórki żerne, takie jak monocyty i makrofagi. Wprowadzenie osłabionego prątka sprawia, że komórki te zyskują zdolność „uczenia się” i bardziej elastycznego reagowania na zupełnie inne zagrożenia. W przypadku mózgu, komórki mieloidalne zaczynają sprawniej rozpoznawać i usuwać toksyczne blaszki oraz złogi białkowe.
Od teorii do praktyki klinicznej
Badacze podkreślają, że wcześniejsze analizy retrospektywne pacjentów leczonych z powodu nowotworów pęcherza moczowego za pomocą wlewek z BCG wykazywały już pewne korelacje z rzadszym występowaniem chorób otępiennych. Najnowsza praca z Science Advances dostarcza jednak twardych dowodów mechanistycznych. Choć droga od modelu mysiego do uniwersalnego leku dla ludzi jest jeszcze długa, naukowcy są zgodni: ponowne zdefiniowanie roli starych szczepionek może całkowicie odmienić przyszłość neurologii.
Źródło: RSS Popularyzacja
KOMENTARZE