Kiedy pogoda szaleje, lasy płacą cenę
Ekstremalne zjawiska pogodowe coraz mocniej daje się we znaki zielonym płucom naszej planety. Fale upałów rzadko występują w samotności – zazwyczaj towarzyszy im bezwzględna susza albo z drugiej strony, nagły, niszczycielski nadmiar wody w glebie. Międzynarodowy zespół naukowców pod koordynacją Uniwersytetu Pekińskiego wziął pod lupę to, jak z tymi skrajnościami radzą sobie ekosystemy. Badacze przeanalizowali gigantyczną bazę danych obejmującą aż 88 116 fragmentów lasów na terenie Stanów Zjednoczonych, posiłkując się zarówno precyzyjnymi pomiarami terenowymi, jak i obserwacjami satelitarnymi z lat 2001–2020.
Wnioski opublikowane na łamach prestiżowego magazynu „Nature Communications” nie pozostawiają złudzeń. Gdy upał miesza się z brakiem deszczu, gleba wysycha w ekspresowym tempie, a rośliny tracą zdolność do prawidłowego funkcjonowania. Z kolei połączenie wysokich temperatur z nadmiernym zawilgoceniem odcina systemy korzeniowe od tlenu. Takie skumulowane ciosy drastycznie obniżają produktywność lasów – czyli tempo, w jakim przyrasta ich biomasa – i drastycznie wydłużają czas potrzebny na regenerację.
Różnorodność to najlepsza tarcza ochronna
Tutaj pojawia się jednak jasny punkt całej analizy. Kluczem do przetrwania w dobie kryzysu klimatycznego okazała się bioróżnorodność gatunkowa. Okazało się, że lasy, w których rośnie wiele różnych gatunków drzew, wykazują znacznie wyższą odporność na tzw. złożone ekstrema klimatyczne.
- Lepsza rezyliencja: Zróżnicowane drzewostany wolniej tracą produktywność w trakcie katastrofalnych fal upałów.
- Szybszy powrót do formy: Po ustąpieniu anomalii pogodowych lasy wielogatunkowe o wiele sprawniej odzyskują dawny rytm wzrostu.
- Mniejsze ryzyko zgonu drzew: Obecność odmiennych strategii gospodarki wodnej u różnych gatunków sprawia, że cały ekosystem nie poddaje się tak łatwo stresowi.
Podczas gdy jednorodne monokultury (np. rozległe lasy iglaste oparte na jednym gatunku) w obliczu nagłej suszy masowo tracą siły witalne, lasy mieszane działają jak samoregulujący się organizm. Jeden gatunek radzi sobie z niedoborem wody głębszym systemem korzeniowym, inny chroni wilgoć w ściółce, tworząc naturalną barierę nie do przecenienia.
Lekcja dla leśnictwa przyszłości
Wyniki chińsko-amerykańskiego zespołu to potężny argument dla leśników na całym świecie, w tym również w Polsce, gdzie tradycyjne monokultury świerkowe i sosnowe są systematycznie przebudowywane na lasy mieszane. Jak pokazują dane, tradycyjne podejście do gospodarki leśnej musi ustąpić miejsca proekologicznym standardom nastawionym na maksymalne wspieranie różnorodności biologicznej. Bez tego kolejne fale upałów mogą bezpowrotnie zmienić krajobraz znanych nam dotąd ekosystemów.
Źródło: RSS Popularyzacja
KOMENTARZE