Pradawny sekret wielkopolskich lasów
W okolicach miejscowości Wyrzeka w gminie Śrem archeolodzy natrafili na niezwykły ślad zamierzchłych czasów. Na skraju lasu, w malowniczym otoczeniu Parku Krajobrazowego im. gen. Dezyderego Chłapowskiego, trwają intensywne badania weryfikacyjne gigantycznego obiektu. To monumentalny grobowiec ziemny, którego wiek szacuje się na około 5,5 tysiąca lat.
Przez dziesięciolecia region ten uchodził pod wieloma względami za swego rodzaju białą plamę na archeologicznej mapie Polski, jeśli chodzi o tak potężne założenia megalityczne. Podczas gdy Kujawy czy Pomorze od dawna słynęły ze swoich „starych kamieni”, Wielkopolska skrywała swoje skarby znacznie głębiej pod ziemią.
Dzieło pierwszych rolników
Obiekt w Wyrzece to klasyczny przykład tzw. megalitu – długiego grobowca bezkomorowego wzniesionego przez społeczności należące do kultury pucharów lejkowatych. Jak podkreśla dr Danuta Żurkiewicz z Wydziału Archeologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz Muzeum Archeologicznego w Poznaniu, mamy do czynienia z jedną z najwcześniejszych monumentalnych konstrukcji w tej części Europy.
– Stoimy u czoła grobowca ziemnego kultury pucharów lejkowatych. To jedno z pierwszych tak wielkich założeń, które pojawiły się na ziemiach polskich – wskazuje badaczka. Konstrukcje te budowali pierwsi rolnici, którzy nie przybyli masowo z innych rejonów, lecz ukształtowali się lokalnie, karczując lasy, uprawiając ziemię i hodując zwierzęta.
Od nowoczesnej technologii do wykopów
Droga do odkrycia nie była prosta. Początki sięgają nowoczesnych metod nieinwazyjnych oraz analiz krajobrazowych prowadzonych m.in. przy użyciu technologii LiDAR przez regionalnych pasjonatów i pracowników parków krajobrazowych. Badania geomagnetyczne, odwierty sondażowe oraz użycie wykrywaczy metali pozwoliły wstępnie wytypować i zabezpieczyć teren.
W ubiegłym roku przeprowadzono wstępne rozejrzenie terenu, a obecnie trwa kluczowy etap weryfikacji. – Z prawie stuprocentową pewnością wiemy, że jesteśmy na grobowcu. Mówi nam o tym unikalna forma i kształt, którego nie powielają żadne inne młodsze czy starsze obiekty – tłumaczy dr Żurkiewicz.
- Wiek obiektu: ok. 3500 lat p.n.e. (neolit)
- Lokalizacja: Wyrzeka, gm. Śrem (powiat śremski), woj. wielkopolskie
- Konstrukcja: Grobowiec typu kujawskiego, potocznie zwany „polską piramidą”
Tego typu budowle potrafiły osiągać imponujące rozmiary – niejednokrotnie od kilkudziesięciu do nawet 130–140 metrów długości. Dla dawnych społeczności były nie tylko miejscem pochówku lokalnych liderów czy ważnych członków grupy, ale przede wszystkim trwałym markerem terytorialnym, który dumnie górował nad okolicznym krajobrazem, świadcząc o sile i organizacji ówczesnych ludzi. Prace w Wyrzece rzucają zupełnie nowe światło na pradzieje Wielkopolski i pokazują, że ziemia ta kryje jeszcze niejedną tajemnicę.
Źródło: RSS Popularyzacja
KOMENTARZE